STH Envanter Değerlendirmesi 2005

Sualtı Temizlik ve Bilinçlendirme Hareketi 2005 Ocak ayında kamuoyunun dikkatini sualtı ve deniz kirliliğine çekmek ve halkı bu konuda bilinçlendirmek üzere çıktığı yolda ilk yılını geride bıraktı. Geçen bir yıl içerisinde Üsküdar, Kadıköy, Ortaköy, Büyükada, Sedefadası, Heybeliada, Gölcük, Haliç ve Karaköy sahillerinde on bir dalış gerçekleştirdi.

Bir çok ilk ile birlikte yola çıkan Sualtı Temizlik ve Bilinçlendirme Hareketi’nin en önemli çalışmalarından birini tüm etkinlik noktalarında oluşturulan “Envanter Listeleri” oluşturdu. Böylelikle ilk kez çeşitli lokalizasyonlara ait atık envanterleri kayıt altına alınarak önümüzdeki yıllarda karşılaştırma olanağı sağlayacak önemli bir veri tabanı oluşturuldu. Öyle ki her hangi bir zamanda bu noktalardan herhangi birinde yapılacak bir çalışma için artık baz alınabilecek bir veri tabanı mevcut.

Sualtı Temizlik ve Bilinçlendirme Hareketi ile birlikte doğan “envanter” fikri, atıkların nicelik ve oran olarak kayıt altına alınmasının yanı sıra; kirliliğin kaynaklarına dair verdiği ipuçlarıyla geliştirilecek projeler için de önemli bir altyapı oluşturmaktadır. Lokasyonlara göre envanter listeleri incelendiğinde bu ifadenin önemi daha iyi anlaşılacaktır.

Ayrıca envanter listeleri farklı açılardan incelendiğinde söz konusu lokasyonların tüketim alışkanlıklarından, sosyoekonomik yapıları arasındaki farklılıklara kadar son derece değişik ip uçlarına ulaşmak mümkün olabilmekte. Örneğin, Üsküdar sahillerinde kısmet açmak, büyü bozmak vb gerekçelerle atılan asma kilitler, hayvan kemikleri, muskaların yerini Karaköy sahilinde olta balıkçılarının takılan zokaları, maket bıçakları ve sonsuz gibi görünen misina atıkları almakta. Ortaköy ve Harem sahillerindeki meşrubat atıkları bile marka açısından farklılık göstermekte.

Sualtı Temizlik ve Bilinçlendirme Hareketi her etkinliğinin ardından elde edilen verileri içeren bir dosya hazırlamaktadır. Bu dosya sualtı video görüntüleri, sualtı fotoğrafları ve envanter listeleri ışığında yapılan tespitleri ve Sualtı Temizlik ve Bilinçlendirme Hareketi’nin önerilerini içermekte olup yine bu çalışmanın merkezinde yine envanter listeleri yer almaktadır. Lokasyonlar bazında ele aldığımızda yaklaşım ve listelerin önemi daha iyi anlaşılacaktır.

Hava ve deniz koşullarının olumsuzluğu nedeniyle sualtı temizlik ekiplerinin çalışmaların efektif bulunmadığı durumlarda tespit ve önerilere yer verilmemektedir. Bu duruma, Ortaköy, Haliç ve Gölcük etkinlikleri son derece kısıtlı görüş koşulları ile örnek olarak gösterilebilir.

Sualtı temizlik ekiplerinin çalışmalarında belirlenen metot rasgele örneklemedir. Ekipler materyaller konusunda –çıkartılmayacak nesneler hariç- hiçbir şekilde yönlendirilmemektedir. Bu metotla daha sağlıklı bir örnekleme söz konusu olabilmekte, belli bir materyal türüne odaklanarak çeşitliliğin ve farklı ip uçlarının gözden kaçması önlenmektedir.

Envanter listelerinin değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gereken önemli bir diğer nokta ise atılan nesnelerin yanı sıra kaza eseri düşen nesnelerin de varolabilmesidir. Örneğin cep telefonu, fotoğraf makinesi vb bazı nesnelerin düşmüş olması ihtimali ön plana çıkmaktadır.

2005 yılı envanter çalışmalarını lokasyonlar bazında değerlendirmeden önce bazı makro verilere göz atmak, sualtındaki katı atık kirliliğinin, kaynaklarının ötesinde boyutlarının kavranması adına fikir verecektir.

8 Ocak Üsküdar, 20 Şubat Kadıköy, 3 Nisan Ortaköy, 23 Nisan Büyükada, 5 Haziran Ortaköy (Dünya Çevre Günü), 3 Temmuz Heybeliada, 17 Ağustos Gölcük, 17 Eylül Haliç, 27 Kasım Harem ve 24 Aralık Karaköy etkinliklerinde; 224 farklı başlık altında, 1606 parça envanter listeleri ile kayıt altına alınmıştır.

STH 2005 Yılı Envanter - Hammade Bazında Dağılım

Daha öncede bahsedildiği üzere bu envanter çalışması bir çok açıdan değerlendirilebilir. Fakat lokasyon ve kirliliğin kaynağı bazında bakıldığında ortaya çıkan iki önemli nokta söz konusudur.

Altı tarafı denizlerle çevrili Türk insanının denizel kirlilik konusunda en önemli sorunu bilinçsizlik ve duyarsızlıktır. Fakat sualtı kirliliği konusunda daha da tehlikeli bir gerçek mevcut otorite boşluğu olarak ön plana çıkmaktadır. Yerel yönetimler başta olmak üzere tüm kurumların ellerindeki yetkileri istisnasız kullanması; denizleri kirletmenin dolandırıcılık, gasp vb bir “suç” teşkil ettiği gerçeğinin yerleştirilmesi, asgari bilincin oluşturulması adına kaçınılmaz bir gerekliliktir.

Unutulmaması gereken bir diğer önemli nokta bu uzun soluklu yolculukta sadece siyasi otoritelerin değil, sivil toplum örgütlerinden bireylere kadar, toplumu oluşturan tüm kesimlerin sorumlu olduğudur.

STH 2005 Yılı Envanteri - Genel Liste